Doanh nghiệp một người – chuyện cũ gọi tên mới

Đọc VnExpress thấy tin Việt Nam thí điểm chính sách “doanh nghiệp một người”. Nghe qua tưởng mới, nhưng ngẫm lại thì… có khi loại hình này đã tồn tại vài trăm năm rồi.

Chỉ có điều, trước giờ chưa được gọi tên cho “đàng hoàng” trong luật mà thôi.

Nhà Mr. Old Man ở trong xóm lao động. Bước ra đầu hẻm là gặp cả “hệ sinh thái doanh nghiệp một người”:

•  Bà bán bún chả cá, trên tường treo bảng “since 1986” – nghe thôi đã thấy mùi gia truyền
• Chú sửa xe đầu ngõ, mở tiệm từ hồi còn độc thân, giờ con cái cũng “full team”
• Cô bán rau ngoài chợ, ngót nghét mấy chục năm, khách quen thuộc mặt hơn người nhà
• Mấy bạn trẻ hàng xóm tối tối livestream bán hàng, đơn chốt đều như vắt chanh

Nếu nói cho đúng, hộ kinh doanh có đăng ký, có đóng thuế… thì cũng có thể xem là “doanh nghiệp một người” phiên bản bán chính thức.

Giờ Nhà nước thí điểm mô hình này, Mr. Old Man đoán là có mấy ý:

Vừa để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển,
vừa đưa vào khuôn khổ rõ ràng hơn,
và tất nhiên… để quản lý và thu thuế cho gọn gàng

Mấy hôm trước, Mr. Old Man ghé phòng khám bác sĩ quen để khám định kỳ. Thấy treo bảng hiệu to đùng, giấy phép, mã số thuế đầy đủ.

Hỏi ra mới biết:

– Hồi trước khám ở nhà, làm kiểu “tự phát”.
– Giờ ra đường mở phòng khám thì phải đăng ký, đóng thuế mới hoạt động hợp pháp.

Biết Mr. Old Man từng làm ngân hàng, bác sĩ hỏi thêm:

– Tôi tính vay ngân hàng mua thêm thiết bị, không biết có dễ không?
– Có phòng khám, có thu nhập… thì cũng có cơ sở mà.
– Nhưng tôi vẫn đang ở nhà thuê, chưa có tài sản để thế chấp…

Mr. Old Man nghe tới đó thì… hiểu vấn đề

Trong nghề ngân hàng, người ta hay nói đến nguyên tắc 5C:

• Character – uy tín
• Capacity – khả năng trả nợ
• Capital – vốn
• Conditions – điều kiện kinh doanh
• Collateral – tài sản bảo đảm

Với doanh nghiệp bài bản, có sổ sách rõ ràng, dòng tiền minh bạch, lịch sử vay trả tốt, thì đôi khi ngân hàng có thể linh hoạt, không nhất thiết phải “siết” tài sản bảo đảm quá chặt.

Nhưng với cá nhân hoặc “doanh nghiệp một người”, khi dữ liệu tài chính chưa đủ để đánh giá, thì C thứ năm – Collateral – nhiều khi lại trở thành… C đầu tiên

Thành ra, như trường hợp bác sĩ kia, dù có thu nhập thật, có hoạt động thật, nhưng để vay được khoản lớn mà không có tài sản bảo đảm thì vẫn là chuyện không đơn giản.

Tóm lại, theo Mr. Old Man:

“Doanh nghiệp một người” ở Việt Nam không phải là cái mới,
mà là cái cũ nay được gọi tên cho rõ ràng hơn.

Quan trọng không phải là đặt tên gì,
mà là liệu có giúp những người làm ăn nhỏ
từng bước trở thành doanh nghiệp đúng nghĩa hay không.

Và nếu làm được điều đó…

Biết đâu bà bán bún chả cá hôm nay
lại chính là “startup version 1.0” của ngày mai

___

Mr. Old Man