Liên thông ngược đời?

Người ta thường leo cầu thang từ tầng thấp lên tầng cao. Ít ai nghĩ tới chuyện xây thêm một cái cầu thang để đi từ tầng cao xuống tầng thấp.

Ấy vậy mà mới đây Bộ Giáo dục và Đào tạo lại đề xuất cho phép liên thông từ đại học xuống cao đẳng, trung cấp. Nghe thì lạ, nhưng đằng sau đó là nỗi trăn trở rất thật về tình trạng “thừa thầy thiếu thợ” của thị trường lao động hiện nay.

Mr. Old Man xin góp vài suy nghĩ về đề xuất khá đặc biệt này.

Xưa nay người ta chỉ nghe chuyện học cao đẳng rồi liên thông lên đại học. Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo lại đề xuất một hướng đi khá lạ: cho phép liên thông từ đại học xuống cao đẳng hoặc trung cấp.

Theo dự thảo thông tư đang được lấy ý kiến đến ngày 10/6, người học có thể chuyển từ trình độ đại học về các bậc thấp hơn nếu có nhu cầu nghề nghiệp hoặc để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Nghe qua thì thấy hơi… ngược đời.

Đề xuất này xuất phát từ thực trạng “thừa thầy, thiếu thợ” đã được nói tới nhiều năm nay. Học sinh tốt nghiệp phổ thông phần lớn đều cố gắng thi vào đại học. Không đậu trường điểm cao thì vào trường điểm thấp. Trong khi đó, nhiều trường nghề, cao đẳng, trung cấp lại thiếu người học.

Hệ quả là không ít cử nhân ra trường loay hoay tìm việc đúng chuyên ngành. Có bằng đại học nhưng lại thiếu kỹ năng nghề mà thị trường lao động đang cần. Thế là tạm thời chạy xe công nghệ, giao hàng hoặc làm những công việc khác để chờ cơ hội phù hợp hơn.

Có lẽ vì vậy mà Bộ Giáo dục và Đào tạo muốn mở thêm một “cánh cửa quay đầu”, để những người đã có bằng đại học nếu cần vẫn có thể học thêm nghề ở bậc cao đẳng hoặc trung cấp.

Báo VNExpress vừa thực hiện một cuộc khảo sát với câu hỏi:

“Bạn có nhu cầu học thêm cao đẳng, trung cấp sau khi có bằng đại học?”

Kết quả khá thú vị:

• 33% trả lời: Có
• 67% trả lời: Không

Điều đó cho thấy không phải ai cũng sẵn sàng quay lại trường nghề sau khi đã dành bốn năm, thậm chí lâu hơn, để lấy bằng đại học.

Theo Mr. Old Man, ý tưởng của Bộ là tốt nhưng tính khả thi có lẽ không cao.

Thử đặt mình vào vị trí một cử nhân vừa tốt nghiệp. Học đại học mất bốn năm. Sau đó lại tiếp tục học thêm hai, ba năm ở cao đẳng hoặc trung cấp nghề. Tổng cộng thời gian học còn dài hơn nhiều sinh viên ngành y. Học xong liệu có chắc kiếm được việc làm ngay hay không thì vẫn là dấu hỏi.

Thực ra, ai tốt nghiệp đại học mà thấy cần học nghề hoàn toàn có thể tự đăng ký học ở các trường nghề. Nếu có cơ chế miễn giảm một số môn đã học thì càng tốt.

Có lẽ giải pháp căn cơ hơn là định hướng nghề nghiệp ngay từ đầu. Nếu một tỷ lệ lớn học sinh sau phổ thông chọn học nghề thay vì nhất quyết vào đại học, đồng thời nâng chuẩn tuyển sinh đại học lên phù hợp hơn, thì việc phân luồng sẽ diễn ra tự nhiên hơn.

Khi đó, người học sẽ cân nhắc từ đầu xem nên trở thành kỹ sư, cử nhân hay một người thợ lành nghề. Con đường nào cũng đáng quý cả, miễn là phù hợp với năng lực và nhu cầu xã hội.

Còn chuyện “liên thông từ đại học xuống trung cấp” thì với Mr. Old Man, nghe vẫn thấy hơi giống… đi thang máy lên tầng 10 rồi mới bấm nút xuống tầng 3 để bắt đầu công việc của mình vậy.

___

Mr. Old Man