Phê duyệt tín dụng trong 5 giây – nhanh là tốt, nhưng dân tín dụng “già rơ” nghĩ gì?

Sáng nay, Mr. Old Man ngồi một góc quán cà phê, vừa nhâm nhi ly Americano vừa lướt LinkedIn, thì tình cờ đọc được một tút. Một vị CEO chia sẻ rất hào hứng về việc phê duyệt tín dụng trong 5 giây, xem đó là bước đột phá công nghệ và là minh chứng cho vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực Digital Banking và Digital Lending.

Đọc xong, Mr. Old Man phải ngồi nhấp ngụm cà phê, suy nghĩ một chút.

Không phải vì nghi ngờ công nghệ.
Ngược lại, Mr. Old Man tin rằng công nghệ, dữ liệu lớn và AI thực sự có thể rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định và phê duyệt tín dụng. Những việc ngày xưa phải mất vài ngày, thậm chí vài tuần, bây giờ có thể làm trong vài phút, thậm chí vài giây — điều đó là thật.

Nhưng rồi một suy nghĩ quen thuộc của dân tín dụng “già rơ” lại quay về.

Đã về hưu và rời xa công việc thẩm định, phê duyệt tín dụng — một công việc mà Mr. Old Man gắn bó suốt 30 năm khi làm việc tại một ngân hàng lớn — Mr. Old Man xin mạo muội chia sẻ một góc nhìn nhỏ.

Công nghệ có thể xử lý dữ liệu rất nhanh.
Nhưng công nghệ không tự tạo ra dữ liệu đúng.

Nếu người nhập liệu vô tình hoặc cố ý đưa vào những thông tin “đẹp hơn thực tế”, hệ thống càng nhanh thì quyết định sai cũng càng nhanh. Ngày xưa, cán bộ tín dụng còn có thời gian đọc hồ sơ, gặp khách hàng, đôi khi linh cảm thấy có gì đó “không ổn”. Còn hệ thống tự động thì chỉ nhìn thấy con số.

Một điều nữa mà thời đại số đang làm cho câu chuyện phức tạp hơn:
người vay bây giờ cũng hiểu hệ thống hơn trước. Họ biết cách xây dựng hình ảnh, tạo lịch sử giao dịch đẹp, thậm chí tạo ra những “dấu chân số” (footprint) trông rất đáng tin. Nếu AI học từ những dữ liệu ấy, thì AI cũng tin như người.

Trong nghề tín dụng, có một điều mà nhiều người làm lâu năm đều biết:
rủi ro thường nằm ở những hồ sơ trông rất bình thường.

Phê duyệt trong 5 giây là một thành tựu đáng ghi nhận. Nhưng theo kinh nghiệm của Mr. Old Man, thước đo quan trọng hơn không phải là 5 giây lúc phê duyệt, mà là 3 năm sau khoản vay đó ra sao.

Công nghệ giúp ngân hàng đi nhanh hơn.
Nhưng trong tín dụng, đi nhanh mà không nhìn đường thì đôi khi lại đến nơi không ai muốn đến.

Mr. Old Man nghĩ rằng tương lai tốt nhất không phải là thay thế hoàn toàn con người bằng máy móc, mà là để công nghệ làm những việc máy làm tốt, và con người vẫn giữ vai trò phán đoán ở những chỗ cần kinh nghiệm và sự hoài nghi lành mạnh.

Nghề tín dụng, suy cho cùng, vẫn là nghề đánh giá con người.
Mà con người thì… chưa bao giờ là một thuật toán dễ giải.

Chỉ là một suy nghĩ của một banker đã về hưu, ngồi quan sát với chút tò mò xem công nghệ đang đi vào và làm thay đổi ngành ngân hàng như thế nào.

___

Mr. Old Man, 7 February 2026

At Traditional Café