Articles Discovery on the cycling road Lifestyle Mr Old Man

RÚ CẤM NAM Ô VÀ HUYỀN SỬ VỀ HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA

By Mr Old Man

Posted on 17 seconds ago

19 min read

Trên con đường thiên lý Bắc – Nam, khi đổ đèo Hải Vân về phía nam, người đi đường có thể nhìn thấy một khu rừng nhỏ được bao bọc bởi những ghềnh đá nâu óng dưới ánh mặt trời. Nhìn từ góc này, khu rừng có hình dáng như con phụng hoàng đang dang cánh bay ra biển; nhìn từ góc khác, lại tựa một con rùa khổng lồ đã nằm đó suốt hàng triệu năm.

Đó là rú cấm Nam Ô, nơi những câu chuyện dã sử được lưu truyền qua nhiều thế hệ, nhuốm màu sắc tâm linh và huyền bí của rừng thiêng, biển cả. Trong số đó có câu chuyện về Huyền Trân Công chúa, người con gái hoàng tộc gắn với một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử Đại Việt.

Theo dã sử làng chài Nam Ô, Huyền Trân Công chúa được vua Trần Anh Tông gả cho Quốc vương Chiêm Thành là Chế Mân, đổi lấy hai châu Ô và Lý. Nhưng chưa đầy một năm sau, Chế Mân qua đời. Lo sợ Huyền Trân Công chúa sẽ bị hỏa thiêu theo chồng theo tục lệ được truyền lại của người Chiêm Thành, vua Trần Anh Tông sai Trần Khắc Chung đem quân đến kinh đô Đồ Bàn để giải cứu công chúa.

Sau khi vào viếng vua Chế Mân, Trần Khắc Chung xin phép đưa Huyền Trân Công chúa ra bờ biển làm lễ bái vọng quê hương trước khi lên giàn hỏa thiêu. Nhưng khi ra đến bờ biển, công chúa được đưa lên thuyền bí mật rời khỏi Đồ Bàn.

Trên đường trở về Đại Việt, khi đến vùng biển Nam Ô, đoàn thuyền gặp mưa to, gió lớn, buộc phải dừng chân tại rú cấm để trú ẩn. Sau đó, Trần Khắc Chung tiếp tục đưa Huyền Trân Công chúa lên thuyền hướng về Đại Việt, trong khi một viên tùy tướng cùng nhiều binh sĩ ở lại chặn đường truy đuổi của quân Chiêm Thành.

Đến nay, ở mé biển sát chân rú cấm Nam Ô vẫn còn một ngôi mộ mà người dân làng chài tin rằng đó là nơi an nghỉ của viên tùy tướng nhà Trần năm xưa. Ông được tôn là “tiền hiền triệu cơ”, tức người có công khai cơ, mở đất cho làng chài.

Ngôi mộ tiền hiền này cũng chính là ngôi mộ được cho là nơi an nghỉ của viên tùy tướng đã hy sinh khi chặn đường quân Chiêm Thành truy đuổi đoàn thuyền chở Huyền Trân Công chúa.

Về sau, những người Việt theo bước chân Nam tiến đến Nam Ô lập nghiệp đã dựng một ngôi miếu để tưởng nhớ Huyền Trân Công chúa, gọi là Miếu vọng Huyền Trân Công chúa. Ngôi miếu nay chỉ còn phế tích, khuất lấp đâu đó giữa rừng cấm Nam Ô. Ngay cả người dân địa phương cũng không phải ai cũng biết rõ lịch sử và vị trí của ngôi miếu này; chỉ một số người am hiểu, nghiên cứu lịch sử Nam Ô mới có thể chỉ dẫn tường tận.

*Miếu vọng Huyền Trân Công chúa trong rú cấm Nam Ô*

Ba lần lùng sục giữa rú cấm

Từng nghe kể và bị hấp dẫn bởi những câu chuyện huyền sử gắn liền với làng chài Nam Ô và rú cấm, một ngày cách đây năm năm, tôi đạp xe đến đây một mình, quyết tâm lùng sục khắp khu rừng để tìm cho bằng được Miếu vọng Huyền Trân Công chúa và ngôi mộ được cho là của viên tùy tướng nhà Trần năm xưa.

Tư liệu tôi tìm được cho biết miếu nằm ở phía nam rú cấm, gần mỏm Hạc – phần đất nhô ra biển. Vậy mà tôi phải quần tới quần lui, lùng sục đến lần thứ ba mới phát hiện ra dấu tích ngôi miếu.

Chuyện tìm thấy miếu cũng có chút màu sắc tâm linh.

Sau ba lần lần mò khắp các lối mòn trong rừng mà vẫn không tìm thấy, tôi bắt đầu nản chí, định bụng bỏ cuộc. Đúng lúc ấy, bất chợt tôi phát hiện một tấm bia lớn, trông như bức bình phong thường thấy trước những ngôi nhà vườn cổ ở Huế, nằm khuất giữa đám cây lá um tùm, cách lối mòn dẫn ra mỏm Hạc chưa đầy ba mét.

Thì ra, thứ mình tìm kiếm bấy lâu nay ở ngay gần lối đi mà chẳng để ý!

Cảm xúc trong tôi chợt vỡ òa. Giữa khu rú cấm hoang vắng, chỉ có một mình, tôi chắp tay khấn, thành tâm tạ ơn Huyền Trân Công chúa vì đã cho mình cái duyên được diện kiến miếu vọng như mong ước.

Không biết có phải do quá vui mừng sau bao công sức tìm kiếm hay không, nhưng khoảnh khắc ấy đối với tôi thật đặc biệt. Giữa không gian tĩnh lặng của rừng cây, trước dấu tích cổ xưa bị thời gian và cỏ lá vùi lấp, những câu chuyện huyền sử bỗng trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.

Niềm vui còn nhân đôi vì trước đó, khi đi dọc theo mé biển ở phía bên kia rú cấm, tôi đã tìm thấy một ngôi mộ lớn. Trên tấm bia có ghi rõ dòng chữ “Tiền hiền chi mộ”.

Lúc ấy, tôi chưa nghĩ đây chính là mộ của viên tùy tướng nhà Trần trong câu chuyện được người dân lưu truyền. Nhưng sau khi đối chiếu với những tư liệu đã tìm hiểu, tôi nhận thấy ngôi mộ tiền hiền này cũng chính là ngôi mộ được cho là nơi an nghỉ của viên tùy tướng đã hy sinh khi chặn đường quân Chiêm Thành truy đuổi đoàn thuyền chở Huyền Trân Công chúa.

Một chuyến đạp xe, hai dấu tích cổ xưa và một câu chuyện được truyền tụng suốt nhiều thế hệ.

Lịch sử có những điều được ghi chép trong chính sử; cũng có những câu chuyện còn lưu lại trong ký ức dân gian, trong những ngôi miếu hoang, những nấm mộ ven biển và những địa danh mang theo bao huyền tích. Chuyện xưa ở rú cấm Nam Ô thực hư đến đâu, có lẽ vẫn cần thêm tư liệu để xác minh. Nhưng với Mr. Old Man, chuyến tìm kiếm năm ấy đã để lại một kỷ niệm khó quên về vùng đất ven biển Đà Nẵng, nơi cảnh sắc thiên nhiên và những câu chuyện của tiền nhân đan xen, khiến người ta càng khám phá càng thêm tò mò.

Và có lẽ, đôi khi đi tìm một dấu tích xưa cũng là cách để người đời nay tìm lại mối liên hệ của mình với những câu chuyện đã đi qua hàng trăm năm.