Mr. Old Man vẫn “lần lữa” với Nỗi buồn chiến tranh

Mặc dù đã hứa là về nhà sẽ đọc ngay, nhưng từ hôm viết cái review hành lang “Nỗi buồn chiến
tranh” ở quán Traditional Café tới giờ, Mr. Old Man mới chỉ cầm cuốn sách lên ngắm nghía rồi
lại đặt xuống, chưa mở nổi trang đầu.

Một bạn trẻ đọc review đã để lại comment:
“Chú ơi, cháu đọc rồi. Buồn và sợ lắm ạ. U ám, tăm tối… một góc rất thật về chiến tranh mà
trước đây cháu chưa từng được nghe kể!”

Một anh bạn già khác lại kể:
“Hồi trẻ em đã đọc Nỗi buồn chiến tranh trong tình trạng cuốn sách… bị cấm.”

Cả hai đều thú nhận đến giờ vẫn bị ám ảnh và không dám đọc lại.

Nghe thì kích thích thật, nhưng Mr. Old Man vẫn quyết… chưa vội đọc. Đợi một buổi nào đó
thật thoải mái để đọc một hơi, như thời trai trẻ còn thức trắng vì một cuốn sách hay.

Trong lúc chờ “một ngày đẹp trời”, Mr. Old Man tiếp tục lang thang trên mạng xem các bản dịch
nước ngoài — bản nào cũng một cái bìa rất… chiến tranh. Rồi lại lần theo hành trình đi vòng
trái đất của Nỗi buồn chiến tranh, giờ đã trở thành một kiệt tác “made in Vietnam”.

Từ một bản thảo âm thầm đầu thập niên 1990, cuốn sách đã được dịch sang hơn 15–20 ngôn
ngữ, trở thành tiếng nói nổi bật của văn học hậu chiến châu Á.

Điểm ngoặt xảy ra khi bản tiếng Anh The Sorrow of War (Jonathan Cape – UK, Riverhead
Books – US) ra mắt năm 1993–1994, tạo tiếng vang lớn, lọt Top 50 tiểu thuyết chiến tranh hay
nhất theo báo Anh và được nhiều đại học quốc tế đưa vào giảng dạy.

Từ đó, cuốn sách tiếp tục lan sang Pháp (Le chagrin de la guerre), Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung
Quốc (bản dịch Hạ Lộ, 2019) và nhiều nước châu Âu. Dù mỗi ngôn ngữ một bản dịch, độc giả
thế giới đều bị ám ảnh bởi giọng văn điềm tĩnh mà dữ dội, đầy nhân bản của Bảo Ninh.

Điều khiến tác phẩm chạm đến trái tim toàn cầu nằm ở chỗ:

Nó không viết về thắng hay thua, mà viết về con người sau chiến tranh — những mất mát và
những ký ức không bao giờ khép lại.

Ngay cả bìa sách cũng có chuyện để kể:
Bản Việt Nam giản dị đến mức “an toàn”, như thể nhà xuất bản ngại đụng vào hình ảnh chiến
tranh nhạy cảm. Trong khi đó, các bản dịch quốc tế thoải mái dùng hình người lính, rừng cháy,
biểu tượng hậu chiến… để truyền tải tinh thần tác phẩm và khơi gợi sự tò mò của người đọc.

Vậy là, trong lúc chờ ngày đẹp trời để mở trang đầu tiên, Mr. Old Man lại có thêm một review —
về hành trình, về bìa sách, và về chính cái sự lần lữa rất… Mr. Old Man trong việc bắt đầu đọc
một cuốn sách nghiêm túc “một cách thoải mái”.

Review kiểu này cũng vui!

—

Mr. Old Man, 111.12.2025
At Traditional Café

___

Tái bút:

Khi bài này vừa “lên sóng”, Mr. Old Man tò mò mở thử mấy trang đầu và… bị cuốn ngay. Hóa ra cuốn sách mà mình cứ lần lữa bấy lâu lại hấp dẫn đến vậy. Nỗi buồn chiến tranh không đơn thuần là tiểu thuyết; nó giống một bức tranh hiện thực chạm vào ký ức, vừa dữ dội vừa đẹp theo cách rất riêng của Bảo Ninh.

Hôm nay không phải ngày đẹp trời, nhưng lại là lúc thích hợp để bắt đầu. Đọc sách đôi khi không cần nắng — chỉ cần một khoảnh khắc đủ yên để mở trang đầu tiên.