Lái xe công nghệ: Tự do hay tự lo?

Hôm nay, Mr. Old Man đọc được một bài viết rất hay của Tiến sĩ Võ Duy Nghi với một cái tựa nghe qua đã thấy… hơi nhói: “Lái xe công nghệ: Tự do hay tự lo?”

Một câu hỏi tưởng đơn giản mà không đơn giản chút nào.

Bài viết đề cập đến cuộc sống và những vấn đề an sinh của lực lượng tài xế công nghệ – những người ngày ngày chạy Grab, Be… nhưng trên giấy tờ lại là “đối tác”, chứ không phải người lao động theo quan hệ lao động truyền thống.

Tác giả có một đề xuất rất đáng chú ý: thành lập nghiệp đoàn cho tài xế công nghệ, để họ có tiếng nói chung và có thể bảo vệ quyền lợi của mình.

Ý tưởng rất hay. Và về mặt pháp lý, hiện nay người làm việc không có quan hệ lao động cũng đã có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn; Luật Công đoàn 2024 còn chính thức quy định về “nghiệp đoàn cơ sở”.

Tuy nhiên, để một nghiệp đoàn của tài xế công nghệ thực sự hoạt động hiệu quả lại là chuyện khác. Lực lượng tài xế rất đông nhưng phân tán, mỗi người một hoàn cảnh, một nền tảng, một cách chạy xe. Tập hợp được họ đã khó; xây dựng một tổ chức đủ sức đại diện, bảo vệ quyền lợi và có tiếng nói với các nền tảng công nghệ lại càng không đơn giản.

Vậy có cách nào thực tế hơn không?

Theo Mr. Old Man, Nhà nước có thể, trên cơ sở kiến nghị của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, quy định một mức trần hợp lý đối với tỷ lệ khấu trừ/chiết khấu và các khoản thuế, phí mà nền tảng được phép trừ trên doanh thu của tài xế, chẳng hạn không quá 15%.

Phần chênh lệch so với mức khấu trừ hiện nay có thể được thiết kế thành một khoản đóng góp an sinh xã hội dành cho “đối tác” – chẳng hạn bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn…

Như vậy, tài xế vẫn là “đối tác”, vẫn giữ được sự linh hoạt của mô hình kinh tế nền tảng, nhưng không phải tự mình gánh hết những rủi ro của cuộc sống.

Nói vui một chút, đã gọi người ta là “đối tác” thì cũng nên cho họ một chút… “đối đãi” chứ!

Bởi cái gọi là “tự do” sẽ chẳng còn nhiều ý nghĩa nếu phía sau nó là một chữ “tự lo” quá lớn.

Một bài viết đáng đọc và một vấn đề rất đáng để bàn tiếp.

Đọc bài viết “Lái xe công nghệ: Tự do hay tự lo?” của Tiến sĩ Võ Duy Nghi trên báo Người Đô Thị tại đây:
Lái xe công nghệ: Tự do hay tự lo? – Người Đô Thị

Mr. Old Man