Khi Hợp Đồng Khép Lại, Cuộc Sống Vẫn Tiếp Diễn

• Một cuộc trao đổi lặng lẽ giữa hai người làm ngân hàng ở ngưỡng nghỉ hưu –

Khi năm tháng dần chồng chất, những câu chuyện nghề nghiệp cũng lặng lẽ đổi hình hài.

Chúng không còn xoay quanh thăng chức, hệ thống hay sản phẩm mới, mà nghiêng nhiều hơn về thời điểm, tính vô thường và những gì còn lại khi một sự nghiệp dài đi đến quãng dừng tự nhiên của nó.

 Vài ngày trước, Mr. Old Man nhận được một email đầy suy tư từ Thomas — một luật sư đang tiến gần đến tuổi nghỉ hưu sau nhiều thập kỷ gắn bó với lĩnh vực ngân hàng quốc tế. Lá thư của anh không phải là lời than phiền, cũng không phải lời chia tay, mà là một sự chiêm nghiệm về công việc, tuổi tác và những lực vô hình thực sự nuôi dưỡng năng lực chuyên môn.

 Vì lý do bảo mật, tên các ngân hàng đã được viết tắt hoặc lược bỏ.

Dưới đây là toàn bộ cuộc trao đổi.

(Bản tiếng Anh: xem ở đường link: 

https://mroldman.net/when-the-contract-ends-life-continues/)

___________

Thư từ Thomas

Dear Duc,

Thông qua việc thực hành chánh niệm theo tinh thần Phật giáo — với tôi đơn giản là vừa sống vừa suy ngẫm — giờ đây tôi nhìn thấy nhiều hơn và suy nghĩ sâu hơn trước đây.

Trong nhiều năm, việc mưu sinh đồng nghĩa với việc tiếp tục làm việc tại ngân hàng, chừng nào hoàn cảnh còn cho phép. Khi bộ phận nhân sự thông báo rằng hợp đồng của tôi sẽ không được gia hạn vào cuối năm nay, suy nghĩ đầu tiên của tôi là có thể chuyển sang một ngân hàng khác và tiếp tục làm công việc tương tự. Nhưng rồi tôi nhận ra rằng, rào cản thực sự lúc này không phải là chuyên môn, mà là tuổi tác.

Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất là việc được biết sẽ không có người thay thế. Điều đó khiến tôi tự hỏi liệu ngân hàng rồi đây có thu hẹp dần mảng bảo lãnh ngân hàng quốc tế — một nghiệp vụ mang tính nền tảng đối với thương mại quốc tế hay không.

Dù vậy, tôi hiểu rằng mình không thể kiểm soát con người hay các tổ chức. Con người sẽ làm điều họ muốn, và thế giới sẽ tiếp tục vận hành theo cách riêng của nó.

Trong công việc hằng ngày, tôi thường nói với các nhân viên trẻ rằng trong nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng quốc tế, câu hỏi nào cũng có lời giải. Tương tự như vậy, tôi tin rằng cuộc sống cũng có câu trả lời cho bất cứ điều gì tương lai mang lại.

Giáo lý Phật giáo, những suy tưởng của Marcus Aurelius, cùng với kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực ngân hàng quốc tế đã chuẩn bị cho tôi khá đầy đủ để đón nhận sự thay đổi — bao gồm cả lần thay đổi này.

Khi nhận được thông báo không gia hạn hợp đồng, tôi đón nhận một cách bình thản. Tôi cảm ơn bộ phận nhân sự vì những năm tháng làm việc và nhấn mạnh rằng nhiệm vụ quan trọng nhất sắp tới là đào tạo lớp nhân sự trẻ. Ngoại ngữ, chuyên môn kỹ thuật và kinh nghiệm trong các giao dịch quốc tế đều có thể đào tạo được.

Điều khó thay thế hơn rất nhiều là sự quan tâm chân thành dành cho con người.

Ba kỹ năng chuyên môn ấy giống như phần cứng và phần mềm của một chiếc máy tính cao cấp.

Tình thương dành cho đồng nghiệp chính là dòng điện làm cho tất cả vận hành. Không có nó, mọi thứ đều vô nghĩa.

Kỹ năng có thể thay thế bằng nỗ lực.

Nguồn năng lượng cuối cùng ấy thì không.

Trân trọng,

Thomas

________

Hồi đáp của Mr. Old Man

Dear Thomas,

Cho phép tôi chia sẻ đôi điều từ chính trải nghiệm của mình.

Khi nghỉ hưu, tôi từng thực sự tin rằng mình sẽ tiếp tục hỗ trợ ngân hàng bất cứ khi nào họ cần đến kinh nghiệm về tài trợ thương mại của tôi. Khi ấy, họ ghi nhận sự tận tâm đó và thậm chí còn nói sẽ tham khảo ý kiến tôi khi gặp vấn đề.

Thực tế, trong suốt năm năm kể từ ngày rời ngân hàng, tôi chỉ quay lại đúng một lần — dịp kỷ niệm 50 năm thành lập chi nhánh — để nói đôi lời về lịch sử của chi nhánh, những điều mà lớp trẻ khi ấy hầu như không còn biết rõ. Ngoài lần đó, cuộc sống vẫn cứ trôi. Họ tự tìm con đường riêng, tự chọn người kế nhiệm, và không làm phiền tôi với những vấn đề của họ — và tôi hoàn toàn thoải mái với điều đó.

Ở giai đoạn này của cuộc đời, tôi thực sự tin rằng không cần phải bận tâm quá nhiều đến việc ngân hàng có gia hạn hợp đồng hay có tuyển người khác thay thế hay không. Đó rốt cuộc vẫn là chuyện của ngân hàng, không phải của anh.

Điều quan trọng nhất lúc này là gia đình — đặc biệt là người vợ đã dành cả cuộc đời để chăm lo cho anh và lặng lẽ đứng phía sau những năm tháng anh miệt mài với công việc. Đây là lúc để bù đắp. Hãy đưa chị ấy đi du lịch, cùng nhau ngắm nhìn thế giới, và tận hưởng cuộc sống như những du khách, thay vì những người làm nghề lúc nào cũng trong trạng thái “đang làm việc”.

Tôi biết anh là người nghiện việc — tôi cũng từng như vậy. Nhưng khi thực sự bước ra khỏi guồng quay đó, anh sẽ khám phá ra một kiểu hạnh phúc khác: chậm hơn, yên hơn, và gắn với những người thực sự quan trọng. Tôi tin rằng anh sẽ thích sự khác biệt ấy, thậm chí nhiều hơn anh nghĩ.

Thân mến,

Nguyễn Hữu Đức

P.S. Giá sách của anh thật đẹp. Tôi không có được một cái như thế.

_____

English version:

When the Contract Ends, Life Continues

• A Quiet Exchange Between Two Bankers at the Edge of Retirement –

 As the years add up, professional conversations slowly change their shape.

They are no longer about promotions, systems, or new products, but about timing, impermanence, and what remains when a long career reaches its natural pause.

 A few days ago, Mr. Old Man received a thoughtful email from Thomas — a lawyer approaching retirement after decades in international banking. His note was not a complaint, nor a farewell speech, but a meditation on work, age, and the unseen forces that truly sustain expertise.

For reasons of confidentiality, bank names have been abbreviated or omitted.

What follows is the full exchange.

_______

Mail from Thomas

Dear Duc,

Through my practice of Buddhist mindfulness — which to me simply means thinking while living — I now see more and think more deeply than before.

For many years, making a living meant continuing my work at the bank, as long as circumstances allowed. When HR informed me that my contract would not be renewed at the end of this year, my first thought was that I could simply move to another bank and continue doing the same work. I then realized that age, rather than expertise, had become the real constraint.

What surprised me most was learning that there would be no replacement. This led me to wonder whether the bank would eventually scale down its international bank guarantee services — a function that is fundamental to international trade.

That said, I understand that I cannot control people or institutions. People will do what they wish, and the world will move in its own direction.

In my daily work, I often tell junior staff that there is an answer to every question in international bank guarantee operations. Likewise, I believe there is an answer to whatever the future brings.

The teachings of Buddhism, the reflections of Marcus Aurelius, and my experience in international banking have prepared me well for change — including this one.

When HR informed me of the non-renewal, I accepted it calmly. I thanked them for the many years of employment and emphasized that the most important task ahead is training younger staff. English proficiency, technical expertise, and experience in international transactions can all be taught.

What is far harder to replace is genuine care for people.

Those professional skills are like the hardware and software of a high-level computer.

Love for colleagues is the electricity that brings everything to life. Without it, nothing truly works.

Skills can be replaced with effort. That final power source cannot.

Best regards,

Thomas

_________

Mr. Old Man’s Response

Dear Thomas,

Let me share a little from my own experience.

When I retired from the bank, I genuinely believed I would continue to support them whenever my trade finance experience was needed. At the time, they appreciated my dedication and even said they would refer to my opinion whenever issues arose.

In reality, over the five years since I left, I returned only once — on the occasion of the branch’s 50th anniversary — to give a short speech about its history, much of which the younger generation no longer knew. Other than that, life simply went on. They found their own way forward, chose their own successors, and never troubled me with their problems — and I was perfectly fine with that.

At this stage of life, I truly believe it is not necessary to worry too much about whether the bank renews your contract or whether someone else is hired. That is ultimately the bank’s business, not yours.

What matters most now is your family — especially your wife, who has spent her life supporting you and standing quietly behind your long working years. This is the time to give something back. Take her traveling, see the world together, and enjoy life as tourists rather than professionals always on duty.

I know you are a workaholic — I was too. But once you step away, you will discover a different kind of happiness in slowing down and spending time with those who truly matter. I believe you will enjoy that difference more than you expect.

Best wishes,

Nguyen Huu Duc

P.S. What a nice bookshelf. I don’t have one like yours.