Cải cách chữ Nôm – cải tiến hay cải lùi?

Hôm qua Mr. Old Man lướt Facebook, bắt gặp một cái tút làm mình phải đọc tới hai lần:

“CẢI CÁCH CHỮ NÔM.”

Đọc xong, câu hỏi đầu tiên nảy ra trong đầu Mr. Old Man không phải là chữ Nôm nên được cải cách như thế nào, mà là:

Ủa, sao lại lúc này?

Bài viết khá dài, có nhiều ý rất đáng trân trọng. Có thể thấy tác giả là người hiểu biết và rất quan tâm đến chữ Nôm cũng như di sản văn hóa Hán Nôm của cha ông.

Nhưng Mr. Old Man vẫn ngạc nhiên, thậm chí hơi khó hiểu, khi tác giả đề xuất cải cách chữ Nôm dựa trên chữ Hán để đưa nó trở lại đời sống, với mục đích giúp người Việt hiện nay có thể tiếp cận trực tiếp hơn với văn tự cổ.

Theo Mr. Old Man, nếu làm như vậy thì có lẽ không phải “cải tiến” mà là “cải lùi”.

Chữ Nôm cũ đã khó. Chữ Nôm mới dù được đơn giản hóa theo cách tác giả đề xuất thì vẫn phải dựa trên chữ Hán.

Ví dụ:

Trời = b天
Người = b人
Gạo = b米
Lớn = b大

Nhìn thì chẳng khác gì chữ Hán được gắn thêm chữ “b”. Nói thiệt, trông chán lắm!

Nhưng để đọc được b天, b人, b米, b大, trước hết phải biết 天 là thiên, 人 là nhân, 米 là mễ, 大 là đại.

Kiểu này có khi chỉ cần học viết tiếng Tàu rồi gắn “b” bên trái là ra chữ Nôm.

Chữ Quốc ngữ mà người Việt đang dùng thì quá tiện: dễ học, dễ đọc, dễ viết, dùng được trong giáo dục, sách báo, máy tính, điện thoại và đặc biệt là rất thuận lợi cho việc hội nhập quốc tế.

Chúng ta đã xây dựng cả một hệ thống giáo dục, sách vở, tài liệu và đời sống xã hội trên nền chữ Quốc ngữ.

Bây giờ lại đưa thêm một hệ chữ Nôm cải tiến vào cho mọi người học nữa thì Mr. Old Man hơi lo.

Người lớn nghe nói học thêm chữ Nôm thì lắc đầu nguầy nguậy:

“Già rồi, học chi vô. Không rảnh!”

Con nít thì rên:

“Vẽ chữ Nôm khó quá!”

Còn chuyện “đứt gãy văn hóa” mà tác giả đề cập, Mr. Old Man nghĩ không nhất thiết phải giải quyết bằng cách đưa chữ Nôm trở lại làm một hệ chữ phổ thông.

Chúng ta có thể nghiên cứu, bảo tồn, số hóa, phiên âm và dịch các văn bản Hán Nôm để thế hệ hôm nay hiểu được di sản của cha ông.

Muốn nối lại mạch văn hóa với quá khứ thì không nhất thiết phải bắt người của thế kỷ XXI học lại hệ chữ của nhiều thế kỷ trước.

Tổ tiên để lại cho chúng ta một kho tàng Hán Nôm. Theo Mr. Old Man, việc cần làm là mở kho ra cho mọi người xem, chứ không nhất thiết bắt cả nước học chữ Nôm để tự mở khóa.

Nếu được hỏi ý kiến, Mr. Old Man xin nói thật: chẳng có phần trăm nào ủng hộ việc đưa chữ Nôm cải tiến trở lại làm chữ viết phổ thông.

Giữ gìn chữ Nôm là một chuyện.

Đưa chữ Nôm trở lại làm công cụ viết và giao tiếp của toàn xã hội lại là một chuyện hoàn toàn khác.

Dưới bài viết của tác giả, Mr. Old Man cũng đã để lại một bình luận đại ý như trên.

Nói thật mất lòng!

Hy vọng những lời nói thẳng của Mr. Old Man không làm mất lòng tác giả.

___ Mr. Old Man