Carbon taxes – khái niệm lạ hoắc khiến ông già về hưu phải… mở Google

Về hưu gần 5 năm rồi, Mr. Old Man cứ tưởng mình đã được “gác kiếm”. Ai dè đời chưa cho nghỉ hẳn: ngày nào cũng còn lọ mọ check mail, trả lời mấy câu hỏi quen thuộc về LC, SBLC, UCP, ISBP…

Sáng nay, một ông bạn làm ở trung tâm tài trợ thương mại của ngân hàng lớn gửi mail hỏi:
“Anh ơi, carbon taxes là cái gì vậy? Trade finance có bị ảnh hưởng nhiều không?”

Nghe mà giật mình. Thuật ngữ này trước giờ tưởng chỉ dính tới môi trường, điện đóm, xăng dầu — ai dè nay lại gõ cửa trade finance.

Cũng may, tối qua ICC Academy vừa gửi bản tin, trong đó có bài “Carbon border taxes become financial reality” của Dave Meynell. Nhờ vậy, ông già còn kịp trả lời bạn, không thì quê

 Carbon taxes là gì? Nói cho dễ hiểu nè

Nôm na thế này:

Xả CO₂ nhiều bao nhiêu thì đóng tiền bấy nhiêu.

Carbon tax là thuế đánh vào nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí), tính theo tấn CO₂ thải ra.
Ví dụ:

• Thuế: 50 USD / tấn CO₂
• Nhà máy xả: 1.000 tấn
  Thuế phải trả: 50.000 USD

Chi phí này không bay đâu mất, mà chạy thẳng vào:

• Giá điện
• Giá xăng dầu
• Vé máy bay
• Và… giá hàng hóa

Vì sao trade finance không thể làm ngơ?

Từ 1/1/2026, CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism – cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, buộc doanh nghiệp xuất khẩu vào EU phải trả chi phí carbon) chính thức thu tiền thật, không còn “khai cho vui”.

Nhà nhập khẩu vào EU các mặt hàng như thép, nhôm, xi măng, phân bón… phải mua chứng chỉ carbon tương ứng với lượng phát thải “hàm chứa” trong hàng hóa.

Từ chuyện môi trường, CBAM biến thành:

• Chuyện chi phí
• Chuyện dòng tiền
• Chuyện bảng cân đối của doanh nghiệp và ngân hàng

Ngân hàng đau đầu ở chỗ nào?

Nói gọn thôi:

• Giá không còn cố định
  Invoice ghi một đằng, chi phí carbon phát sinh một nẻo.
• Dòng tiền bị xén bớt
  Khoản phải thu có thể bị trừ thêm chi phí carbon.
• Chứng từ bắt đầu “lấn sân” hàng hóa
  Ngân hàng buộc phải hỏi: “Số liệu phát thải này có ổn không?”
  → Rất ngược với nguyên tắc quen thuộc:
  Ngân hàng chỉ nhìn chứng từ, không nhìn hàng.

 Tóm lại cho nhanh

• Carbon taxes không đánh thẳng vào ngân hàng ngoài EU
• Nhưng lại móc túi ngân hàng thông qua khách hàng
• Ai xuất khẩu sang EU thì không thể đứng ngoài
• Ai tài trợ thương mại cho mấy deal đó thì lại càng không

Ông già tưởng về hưu rồi…
Ai dè carbon taxes lại kéo Mr. Old Man quay lại “giang hồ”

___

Mr. Old Man