Articles Discovery on the cycling road Lifestyle Mr Old Man TRỞ LẠI RÚ CẤM NAM Ô: CHUYỆN MIẾU BÀ LIỄU HẠNH VÀ HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA By Mr Old Man Posted on 8 seconds ago 21 min read 0 0 0 Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on Reddit Share on Pinterest Share on Linkedin Share on Tumblr Tháng 12 năm ấy, Mr. Old Man có một số bài viết về những chuyến đạp xe khám phá được đăng báo, trong đó có bài “Rú Cấm Nam Ô và huyền sử về Huyền Trân Công chúa”, đăng trên trang Văn hóa của Tạp chí Chung Niềm Tin (Vietcombank). Sáng hôm đó, trời đẹp, Mr. Old Man đạp xe trở lại Rú Cấm Nam Ô thăm Miếu vọng Huyền Trân Công chúa và phát hiện thêm một số chi tiết thú vị. Một là, Miếu vọng Huyền Trân Công chúa đã được phát quang. Khác với lần trước, khi phải quần thảo khắp Rú Cấm Nam Ô mới tìm thấy ngôi miếu hoang phế, nằm khuất trong um tùm cây lá, lần đó Mr. Old Man nhận thấy cây cối chung quanh đã được phát quang, để lộ tấm bia thờ Huyền Trân Công chúa quay về hướng Bắc. Không biết có phải sau khi Mr. Old Man tìm thấy ngôi miếu và viết bài đăng lên Facebook, những người có trách nhiệm ở địa phương đã quan tâm, cho phát quang khu vực này hay không? Sẵn có ít trái cây mang theo và thấy còn nén hương ai đó để lại, Mr. Old Man thắp hương, thành tâm khấn tạ Huyền Trân Công chúa đã cho mình may mắn và vinh dự được tận mắt nhìn thấy ngôi miếu vọng của Công chúa. Hai là, Miếu Bà Liễu Hạnh ở làng Nam Ô vừa được thành phố tôn tạo. Rời Rú Cấm Nam Ô, Mr. Old Man ghé lại ngôi miếu di tích vừa được thành phố tôn tạo và chuẩn bị làm lễ khánh thành. Đó là Miếu Bà Liễu Hạnh. Trên cổng có tấm bia đá nhỏ ghi: LÀNG NAM Ô Tên di tích: MIẾU BÀ LIỄU HẠNH Nơi thờ phụng: THÁNH MẪU LIỄU HẠNH NGŨ HÀNH NƯƠNG NƯƠNG Phối thờ: CHÚA TIÊN THẦN NỮ (HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA) NGÀY LỄ VÍA: 20 THÁNG 2 ÂM LỊCH HẰNG NĂM Như vậy, bên cạnh tín ngưỡng thờ Bà Liễu Hạnh được dân làng Nam Ô gìn giữ qua nhiều thế hệ, câu chuyện truyền kỳ về Huyền Trân Công chúa cũng đã hiện diện trong không gian thờ tự của ngôi miếu. Theo truyền thuyết, Huyền Trân Công chúa từng dừng chân tại Rú Cấm Nam Ô trên đường trở về Đại Việt. Câu chuyện ấy, dù cần được tiếp tục tìm hiểu và xác minh về mặt lịch sử, đã góp phần tạo nên nét riêng trong đời sống văn hóa, tâm linh của vùng đất này. Điều khiến Mr. Old Man băn khoăn là Miếu vọng Huyền Trân Công chúa trong Rú Cấm Nam Ô dường như vẫn chưa được quan tâm tôn tạo tương xứng với ý nghĩa văn hóa và câu chuyện lịch sử gắn với nơi đây. Mr. Old Man cũng chưa rõ ngôi miếu đã được chính thức công nhận là di tích lịch sử ở cấp nào hay chưa. Nếu được nghiên cứu, xác định rõ giá trị và bảo tồn phù hợp, nơi này có thể giúp người dân và du khách hiểu thêm về huyền sử Huyền Trân Công chúa, nhân vật gắn với sự kiện Đại Việt tiếp nhận hai châu Ô và Lý từ Champa vào năm 1306, mở thêm một bước trong tiến trình mở mang bờ cõi về phương Nam. Vậy còn hai chữ “phối thờ” trên tấm bia Miếu Bà Liễu Hạnh thì sao? Theo quan sát của Mr. Old Man, bên trong ngôi miếu có một gian thờ Bà Liễu Hạnh và một gian thờ Huyền Trân Công chúa. Tuy nhiên, trên tấm bia ngoài cổng, tên Công chúa lại được ghi ở mục “Phối thờ”. Mr. Old Man cứ băn khoăn rằng, liệu cách ghi này đã thể hiện trọn vẹn sự trân trọng dành cho Huyền Trân Công chúa hay chưa? Có một chi tiết đáng chú ý: trong thời gian công trình được thi công, bảng thông tin đặt trước công trình ghi rõ đây là “Công trình bảo tồn, tu bổ, phục hồi di tích Miếu Bà Liễu Hạnh”, không thấy nhắc đến Huyền Trân Công chúa. Liệu việc đưa tên Huyền Trân Công chúa vào nội dung bia có được bổ sung trong quá trình hoàn thiện công trình, theo đề xuất hoặc nguyện vọng của người dân địa phương hay không? Mr. Old Man chưa có đủ thông tin để khẳng định, nhưng sự khác biệt giữa bảng thi công và tấm bia hoàn thiện khiến mình không khỏi tò mò. Bà con có thể xem hình ảnh bảng thông tin công trình để hiểu rõ hơn điều Mr. Old Man muốn nói. Công trình chỉ ghi: Bảo tồn, Tu bổ, Phucj hồi Di tích Miếu Bà Liều Hạnh Về Miếu Bà Liễu Hạnh, tương truyền Bà Chúa Liễu Hạnh sinh năm 1557, vào thời vua Lê Anh Tông. Bà được dân gian xem là một vị tiên nữ, ba lần rời thiên đình xuống trần gian, sống cuộc đời của người phụ nữ bình dị với khát vọng tự do và hạnh phúc. Trong các truyền thuyết, Bà chu du khắp nơi, giúp đỡ người dân gặp tai ương, hoạn nạn. Tín ngưỡng thờ Mẫu gắn với Bà Liễu Hạnh đã theo bước cư dân Đại Việt đến những vùng đất mới, trong đó có Nam Ô. Qua nhiều thế hệ, Bà được dân làng tôn thờ và trở thành một phần trong đời sống tâm linh địa phương. Việc Miếu Bà Liễu Hạnh được tôn tạo khang trang là điều đáng mừng, góp phần gìn giữ một nét văn hóa truyền thống của làng Nam Ô. Tuy nhiên, câu chuyện về Miếu vọng Huyền Trân Công chúa trong Rú Cấm cũng cần được các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử tìm hiểu và làm rõ hơn. Hiện nay, vẫn có những cách gọi và cách lý giải khác nhau về các ngôi miếu trong khu vực, đôi khi khiến người đọc khó phân biệt Miếu Bà Liễu Hạnh với Miếu vọng Huyền Trân Công chúa. Theo thiển ý của Mr. Old Man, nếu bên trong ngôi miếu đã có gian thờ riêng dành cho Huyền Trân Công chúa, thì tấm bia ngoài cổng cũng có thể cân nhắc một cách ghi khác, trang trọng và rõ ràng hơn. Chẳng hạn: MIẾU THỜ THÁNH MẪU LIỄU HẠNH VÀ HUYỀN TRÂN CÔNG CHÚA Chỉ thay hai chữ “phối thờ” bằng một chữ “và”, cách ghi đã tạo nên một cảm nhận khác. Đây không phải là chuyện phân định ai cao, ai thấp trong tín ngưỡng thờ tự, mà đơn giản là mong muốn tên tuổi Huyền Trân Công chúa được nhắc đến một cách trang trọng, tương xứng với vị trí của bà trong câu chuyện lịch sử và truyền kỳ của dân tộc. Dĩ nhiên, đây chỉ là ý kiến riêng của Mr. Old Man, xin được chia sẻ để bà con cùng suy ngẫm. Còn Miếu vọng Huyền Trân Công chúa trong Rú Cấm Nam Ô, lâu rồi Mr. Old Man chưa trở lại, không biết nơi ấy bây giờ ra sao. Mong rằng những dấu tích gắn với câu chuyện của Công chúa sẽ tiếp tục được quan tâm, tìm hiểu và gìn giữ, để một phần ký ức văn hóa của Nam Ô không bị lãng quên giữa cây lá um tùm. Mr. Old Man