Thanh toán T/T trong kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa

Question

Cháu chào chú ạ,

Hiện tại cháu đang công tác tại Phòng Thanh toán quốc tế của Ngân hàng. Cháu có một số câu hỏi muốn nhờ chú giải đáp vì cháu chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc thanh toán đối với doanh nghiệp kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa.

Đây là một công ty Việt Nam kinh doanh rèm cửa, chăn, ga, gối, đệm. Công ty mua hàng từ Trung Quốc và bán lại cho khách hàng tại các nước Đông Âu, hàng được vận chuyển thẳng từ Trung Quốc sang nước nhập khẩu, không qua cửa khẩu Việt Nam.

Ngoài hợp đồng và hóa đơn thể hiện giao dịch giữa công ty Việt Nam với bên bán Trung Quốc và bên mua tại Đông Âu, trong trường hợp này vận đơn sẽ thể hiện như thế nào để thể hiện rõ công ty Việt Nam mua hàng từ Trung Quốc và bán lại cho khách hàng tại Đông Âu? Ví dụ, Consignee trên vận đơn sẽ thể hiện là ai?

Làm thế nào để hạn chế rủi ro cho ngân hàng, tránh trường hợp ngân hàng thanh toán cho một giao dịch không đúng mục đích?

Cháu đang vướng mắc ở điểm này và cảm thấy việc thanh toán cho loại hình này khá rủi ro đối với ngân hàng vì hàng hóa không nhập khẩu vào Việt Nam nên không có tờ khai nhập khẩu, cũng không có tờ khai xuất khẩu tại Việt Nam.

Cháu xin lưu ý thêm là phương thức thanh toán là T/T.

Cháu cảm ơn chú nhiều ạ!

N.B

___

Answer

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi.

Trường hợp bạn nêu là kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa: doanh nghiệp Việt Nam mua hàng từ doanh nghiệp Trung Quốc theo một hợp đồng riêng và bán hàng cho doanh nghiệp Đông Âu theo một hợp đồng riêng. Hàng hóa được vận chuyển thẳng từ Trung Quốc sang nước nhập khẩu, không qua cửa khẩu Việt Nam.

Theo Điều 30 Luật Thương mại 2005, đây là một hình thức chuyển khẩu hàng hóa được pháp luật Việt Nam ghi nhận.

Về vận đơn

Không có một cách thể hiện duy nhất cho mọi giao dịch. Tuy nhiên, vì đây là trường hợp ngân hàng tài trợ, ngân hàng có thể tư vấn cho khách hàng ngay từ khi ký kết hợp đồng và xây dựng phương án chứng từ nhằm kiểm soát hàng hóa và giảm thiểu rủi ro.

Chẳng hạn, nếu phù hợp với cấu trúc giao dịch, có thể yêu cầu vận đơn thể hiện:

Consignee: To the order of [tên doanh nghiệp Việt Nam]

Khi nhận được bộ chứng từ, doanh nghiệp Việt Nam có thể ký hậu vận đơn theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng bán hàng với người mua Đông Âu, qua đó chuyển quyền nhận hàng cho người mua cuối cùng.

Ngân hàng cũng có thể kiểm tra độc lập vận đơn với hãng tàu để xác thực chứng từ và theo dõi hành trình hàng hóa.

Về kiểm soát rủi ro

Theo tôi, việc hàng hóa không đi qua Việt Nam nên đương nhiên không có tờ khai nhập khẩu, xuất khẩu của Việt Nam. Vì vậy, không nên lấy việc không có tờ khai hải quan Việt Nam làm tiêu chí duy nhất để đánh giá rủi ro.

Điều quan trọng là ngân hàng phải kiểm tra được sự phù hợp giữa hai hợp đồng, bộ chứng từ hàng hóa và dòng tiền:

Hợp đồng mua từ Trung Quốc → vận chuyển Trung Quốc – Đông Âu → hợp đồng bán cho khách hàng Đông Âu → thanh toán T/T.

Ngoài ra, ngân hàng cần thực hiện KYC và thẩm định khách hàng, các bên liên quan và giao dịch theo quy định hiện hành; đồng thời, nếu có tài trợ, cần đánh giá khả năng hoàn trả và áp dụng các biện pháp bảo đảm/kiểm soát phù hợp theo chính sách tín dụng của ngân hàng.

Nói một cách ngắn gọn, với giao dịch chuyển khẩu, ngân hàng không kiểm soát được hàng hóa bằng tờ khai hải quan Việt Nam thì càng cần kiểm soát bằng hợp đồng, chứng từ vận tải, dòng tiền và các điều kiện tài trợ phù hợp.

Vì phương thức thanh toán là T/T, ngân hàng cũng cần kiểm tra hồ sơ, chứng từ do khách hàng cung cấp để đảm bảo việc thanh toán, chuyển tiền phù hợp với các quy định hiện hành về quản lý ngoại hối và quy định nội bộ của ngân hàng đối với thanh toán chuyển khẩu.

Bạn có thể tham khảo Thông tư 02/2020/TT-NHNN của Thống đốc NHNN hướng dẫn hoạt động thanh toán và chuyển tiền liên quan đến kinh doanh chuyển khẩu hàng hóa. Thông tư này quy định khá rõ trách nhiệm của ngân hàng được phép trong việc kiểm tra đồng thời hợp đồng mua và hợp đồng bán, cũng như theo dõi dòng tiền chuyển ra và nhận về trong cùng một giao dịch chuyển khẩu.

Theo thông tin hiện có, NHNN đang xây dựng dự thảo Thông tư mới để thay thế Thông tư 02/2020/TT-NHNN. Vì vậy, bạn cũng nên cập nhật quy định mới khi được ban hành.

Trên đây chỉ là một vài gợi ý để bạn tham khảo; với từng giao dịch cụ thể, ngân hàng có thể xem xét và đưa ra các yêu cầu phù hợp để kiểm soát rủi ro.

Best regards,
Mr. Old Man