Quyền được ngắt kết nối sau giờ làm

Sáng nay đọc mục Pháp luật trên VNExpress thấy một chủ đề khá thú vị:

Sau giờ làm, nếu sếp gọi điện thoại công việc thì nhân viên có nên nghe máy hay không?

VNExpress còn mở poll thăm dò độc giả và kết quả cũng khá vui

47% người trả lời cho rằng tùy trường hợp cụ thể,
28% trả lời là CÓ,
25% trả lời là KHÔNG.

Mr. Old Man nghiêng về nhóm trả lời là CÓ

Có khá nhiều quốc gia đã ban hành hoặc đang áp dụng luật/quy định về “quyền được ngắt kết nối” (Right to Disconnect) — tức là người lao động có quyền không trả lời email, điện thoại hay tin nhắn công việc ngoài giờ làm.

Tiêu biểu:

• France — nước tiên phong. Từ năm 2017, các công ty trên 50 nhân viên phải đàm phán chính sách cho phép nhân viên “disconnect” ngoài giờ.
  • Australia — luật có hiệu lực từ 2024, cho phép nhân viên từ chối liên lạc công việc ngoài giờ nếu yêu cầu đó “không hợp lý”.
  • Belgium — áp dụng cho khu vực công từ 2022 và mở rộng dần sang doanh nghiệp tư nhân.
  • Portugal — khá “mạnh tay”: sếp có thể bị phạt nếu liên lạc nhân viên ngoài giờ trong một số trường hợp.
  • Spain — quyền ngắt kết nối được đưa vào luật lao động và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
  • Italy, Ireland, Luxembourg, Slovakia, Greece, Croatia, Cyprus cũng đã có các quy định tương tự ở mức độ khác nhau.
  • Canada — hiện tỉnh Ontario yêu cầu doanh nghiệp có chính sách “disconnect from work”.

Ở Việt Nam thì sao?

Mặc dù Luật lao động Việt Nam chưa có quy định riêng về “quyền được ngắt kết nối”, nhưng thực tế nhiều nhân viên vẫn phải trả lời sếp khi có tin nhắn, email hay điện thoại công việc.

Đây không phải là luật mà là văn hóa.

Về nguyên tắc, “giả lơ” cuộc gọi của sếp không vi phạm Luật lao động. Nhưng liệu có ổn không nếu cố ý giả lơ vài lần

Nói vui một chút:

Ngày xưa tan ca là… biến mất khỏi công ty.
Ngày nay smartphone khiến nhiều người “tan ca nhưng chưa tan việc”

Thực tế, không phải ngày nào sếp cũng nhắn tin hay gọi điện thoại cho nhân viên và cũng không phải gọi cho tất cả mọi người. Sếp thường chỉ gọi khi có việc cần và liên quan trực tiếp.

Ngày nay đi làm, hầu hết đều chịu áp lực KPI. Nhiều khi cuộc gọi của sếp lại giúp nhân viên xử lý công việc nhanh hơn, hoàn thành KPI tốt hơn… và thu nhập dĩ nhiên cũng khác

Có lẽ vì vậy nên ở Việt Nam, nhiều người vẫn chọn nghe máy khi sếp gọi — không hẳn vì luật, mà vì trách nhiệm, công việc và cả văn hóa ứng xử nơi làm việc.

____

Mr. Old Man